Van School tot School : Op zoek naar een evenwicht

CEPP organiseert een praktische vorming voor ECD-leerkrachten.

April 2021

Sluiten we de scholen of kiezen we ervoor om ze met de nodige maatregelen open te houden?
Het is een vraag die niet alleen onze beleidsmakers en onderwijsmensen aangaat, maar ook de nationale overheid, de lokale besturen en de leerkrachten in Nepal. Een normaal schooljaar loopt van eind april tot eind maart, maar Nepal ging vanaf 24 maart 2020 in lockdown en het heeft lang geduurd voordat leraren alternatieve lesmethoden konden gebruiken om min of meer in de behoeften van de studenten te voorzien.

Sinds september 2020 stimuleert de overheid virtueel leren en erkent ze studie vanuit vijf verschillende invalshoeken: in kleine groepen, via radio, via televisie, online studie en offline studie. Al deze onderwijstechnieken zijn echter nieuw en zonder de juiste begeleiding kunnen leraren zich verloren voelen. Bovendien blijkt uit een recent rapport van Unicef dat drie op de tien studenten geen toegang hebben tot de virtuele leermiddelen.

Digitale televisies doen hun intrede in het onderwijs.

Het probleem is om verschillende redenen het meest prominent in de scholen in het afgelegen platteland.
De plaatselijke overheden zijn pas sinds een recente hervorming in 2018 verantwoordelijk voor het onderwijs in hun gebied en hebben nog niet de ervaring of het nodige personeel om deze moeilijke omstandigheden het hoofd te bieden.
Leraren die op plattelandsscholen werken, hebben soms weinig (of zelfs geen) formele pedagogische opleiding genoten, ze wonen misschien ver van hun lesgebied en zijn, als gevolg van het reisverbod tijdens de lockdown, afwezig op de scholen of de dorpen waar ze normaal gesproken werken. Slechts bij hoge uitzondering hebben leraren computervaardigheden of toegang tot een computer. Bijna geen enkele landelijke overheidsschool in het werkgebied van CEPP heeft überhaupt een computer. Computervaardigheden maken deel uit van het curriculum, maar worden aangeleerd… met behulp van een schoolbord / whiteboard. Dorpen en scholen hebben mogelijk geen elektriciteit en internettoegang is nog steeds zeldzaam.

Kinderen uit het tweede leerjaar zoeken hun huis op de sociale kaart die op de muur is getekend.


Hoe hebben onze CEPP-partners (het Centre for Educational Policies and Practices) geprobeerd samen te werken met de scholen en gemeenten in hun werkgebied, de districten Sindhuli en Makwanpur?
Inmiddels zijn de scholen heropend en proberen ze om weer normaal te functioneren. De Nepalese regering heeft het academische jaar verlengd tot half april en heeft het curriculum met 30% verminderd, wat verlichting biedt aan de leraren die met alle middelen proberen 'de studie af te maken'. Een terugkeer naar normaliteit is een verademing voor de meeste leraren en scholen. Ideeën die floreerden rond leren buiten de school, en weg van de cursusboeken, zijn vervangen door routineonderwijs op basis van leerboeken, vaak beperkt tot herhaling en het onthouden van inhoud.

CEPP zet zijn gebruikelijke taak voort om met ouders te praten, de schoolcomités op te leiden over hun verantwoordelijkheden en klaslokalen te verbeteren met de hulp van ouders en leerkrachten.
Veel scholen, waaronder Hakpara en Jutepani in Sindhuli-district, hebben kleuteronderwijs (Early Childhood Development Grade of ECD) toegevoegd onder de nieuwe bepalingen van het lokale bestuur. Ze hebben ‘leraren’ aangesteld, maar deze hebben geen lerarenopleiding gevolgd. Daarom is CEPP van plan om de komende maanden trainingen aan te bieden die erop gericht zijn de kinderen centraal stellen in het onderwijsproces. Totnutoe gaat het onderwijs in deze klas niet verder dan het aanleren van het Westerse en het Devanagari-alfabet, met veel woorden om uit het hoofd te leren en een overdreven nadruk op spelling en op talen die de kinderen misschien niet kennen, met name Nepalees en Engels. CEPP wil het belang benadrukken van de moedertaal van de kinderen, die vaak Rai of Tamang is in deze landelijke dorpen (slechts twee van de meer dan 100 talen die in Nepal worden gesproken).

Kinderen bereiden een moestuin voor: ze pakken de stenen weg voordat het ploegen kan beginnen.


Het vergroenen van de schoolomgeving werd vertraagd door de sluiting van de scholen. In de race om de leerboeken af te werken, is er ook nu nog niet voldoende aandacht voor. Doordat er grond wordt voorzien voor de aanleg van moestuinen, door het enthousiasme in de school en door de steun van zowel Bikas als HeSpace Children’s Foundation, wordt nu prioriteit gegeven aan de oprichting van een natuurcentrum met een boomkwekerij en een moestuin. Er wordt een specialist ingehuurd om lokale mensen aan te moedigen zich in te zetten. Er wordt een pomp voorzien, zowel voor irrigatie als om de school te voorzien van drinkbaar water.

De digitalisering is gestart met de aanschaf van tablets die kunnen worden gebruikt met een pendrive om afbeeldingen en tekst op een plat oppervlak te projecteren. Voor de leerkrachten wordt een training in digitale geletterdheid overwogen, maar die moet nog worden gerealiseerd.
CEPP-medewerkers zijn druk bezig met een project om de plaatstelijke overheden te ondersteunen bij de ontwikkeling van een lokaal curriculum, met onderwerpen die lokaal van belang zijn – een eis van de centrale overheid. Door iemand van buiten de gemeenschap aan te werven, zou het risico op een onjuist curriculum reëel zijn, en zou CEPP de kans missen om met de lokale overheid samen te werken en gehoord te worden rond schoolbeleid.

Zowel in België als in Nepal doen alle betrokken partijen hun best om in de onderwijsbehoeften van de kinderen te voorzien. Nepalese leerkrachten zoeken een evenwicht tussen inhoud en lesmethoden, tussen traditie en innovatie.

Als u de inspanningen van CEPP in dit opzicht wil aanmoedigen, is uw bijdrage welkom op de Bikas-rekening 32 2200 7878 0002. Vermeld aub ‘Van school tot school’. We stellen uw interesse en steun zeer op prijs.



Januari 2021 - Terug naar de natuur

Twee derde van de Nepalese beroepsbevolking werkt in de landbouw, maar de productiviteit is laag, en hoe meer mensen een opleiding volgen, hoe meer de status van de landbouw wordt bedreigd. Door Covid 19 konden veel mensen echter niet meer in de steden of in het toerisme werken. Ze hadden geen andere keuze dan terug te keren naar hun geboortedorpen en zich weer toe te leggen op de landbouw.

We vroegen Teeka Bhattarai, die onze partnerorganisatie, het Centre for Educational Policies and Practices leidt, waarom hij het idee van agro-ecologie zo belangrijk vindt, vooral met betrekking tot onderwijs.
Hebben Nepalese kinderen een evenwichtig en gezond voedingspatroon?
Hoe kunnen we lokale gemeenschappen, en vooral dan de ouders, aanmoedigen om de vaardigheden door te geven die de kinderen nodig hebben om groenten te kweken en boerderijdieren te houden, en trots te zijn op hun prestaties?
Hoe kunnen we bij de kinderen liefde voor het buitenleven en respect voor de natuur aanmoedigen?

We tonen alvast een praktijkvoorbeeld: de aanleg van een schoolmoestuin in Hakpara, Sindhuli District.




Dit is Teeka’s antwoord:


In Nepal, net als elders, wordt onderwijs vaak gezien als een bevrijding van het produceren van je voedsel. Landbouw wordt zelfs voorgesteld als het tegenovergestelde van scholing. Een Nepalees spreekwoord zegt ‘Als je niet studeert, verdien je de kost met ploegen’. Dit idee is niet alleen prominent voor Nepal, het is ook een recente redenering. Anderzijds wordt landbouw ook geprezen als de beste economische bezigheid, gevolgd door handel en dienstverlening,vanwege de onafhankelijkheid en zelfredzaamheid die het biedt.

Als landbouw aan bod komt in het onderwijs, is het tegenwoordig meer gericht op het verbouwen van voedsel voor geld, dan op het kweken van voedsel als doel op zich. Landbouw wordt niet gezien als een manier om iets te leren.
In deze tekst wil ik mijn visie delen over hoe landbouw een tweevoudige pedagogie biedt voor kinderen en hoe het een belangrijk onderdeel kan zijn van de existentiële kennis die onderwijs moet meegeven.

Landbouw onderwijzen is een tweevoudige pedagogie omdat het, naast het onderwijzen van technieken die nuttig zijn in de landbouw, veel gewoonten kan bijbrengen die vanaf jonge leeftijd wenselijk zijn. Het is zelfs nog belangrijker om agro-ecologie (ecologische landbouw) aan te leren, omdat het de natuur en menselijke intelligentie probeert te combineren. Landbouw is een kennisintensieve onderneming, ook al denken de meeste mensen dat iedereen het kan. In Nepal zijn mensen al eeuwen bezig met landbouw. Boeren kunnen het doen omdat ze kennis hebben 'geërfd' van hun voorouders. Ik denk dat zelfs in Europa veel ‘nieuwe’ boeren alles wat hier wordt gezegd meteen waarderen.
In onderstaande tabel heb ik geprobeerd een aantal fundamentele levensvaardigheden op te lijsten die kunnen worden geleerd door middel van landbouwactiviteiten:

Fundamentele levensvaardigheden Wat landbouwactiviteiten bieden
• Creativiteit • Er zijn altijd meerdere oplossingen
• Verkenning • Je blijft het proberen, want er zijn veel variabelen
• Enthousiasme • Dagelijkse veranderingen houden je enthousiast
• Beweging • Je bewegingen moeten nauwkeurig zijn
• Doelbewuste handeling • Het resultaat van je handelingen is duidelijk: je zaait om te oogsten
• Geduld • Je ziet de resultaten van je handelingen niet direct
• Integratie • Landbouw integreert disciplines als biologie en sociale vaardigheden
• Planning • Je moet zorgvuldig plannen om te slagen
• Aanpassing • Zon, lucht, water, bodem zijn dynamisch: je moet je leren aanpassen
• Leven met contrasten • De wereld is niet perfect – toch doe je je best
• Observatie • Je leert dynamische relaties observeren
• Concentratie • Je bereikt weinig zonder concentratie
• Hervatting • Als iets niet lukt, kan je alleen opnieuw proberen
• Buiten vaste kaders denken • Je moet dynamisch zijn om resultaten te krijgen
• Veerkracht • Planten doen ook moeite om moeilijke omstandigheden te overwinnen
• Kritisch denken • Er is een wisselwerking tussen bestaande en nieuwe kennis
• Karuna (vriendelijkheid) • Je houdt van wat je kweekt: planten en dieren – je gaat zelfs van de mensen houden

Milieueducatie bestaat al enkele decennia als onderdeel van een ‘terug naar de natuur’ beweging. Ecologisch bewustzijn kan je echter het beste leren via de landbouw, omdat die een meer toegepaste kant heeft. Ik zou dus kiezen voor ecologische landbouw in plaats van voor normale landbouw. Het hangt natuurlijk af van onze benadering. Het werken met natuurlijke materialen stond al centraal in alternatieve lesmethoden zoals Freinet of Steiner, maar het mag niet langer beperkt blijven tot alternatieve praktijken. In Nepal ligt het een beetje moeilijker omdat de meeste mensen actief zijn in de landbouw en de mentaliteit er nog steeds is om er vanaf te komen. Toch weten veel kinderen ook hoe ze gewassen moeten verbouwen. Het is een kwestie van hen bekrachtigen, van te waarderen wat kinderen al weten door het verband te tonen met het leerplan. Leraren moeten worden overtuigd en ze moeten ouders ervan overtuigen dat kennis niet alleen in boeken ligt en dat scholing niet louter dient om te slagen voor examens!
Mede als gevolg van het lobbyen van CEPP is het beleid om moestuinen op scholen te hebben al ingevoerd. Het Ministerie van Onderwijs heeft inmiddels richtlijnen uitgevaardigd voor ‘Groene Scholen’. Niet ver van Nepal heeft Bhutan Green Schools op een meer uitgebreide manier geadopteerd. Hoewel we in Nepal nog steeds worstelen met de beschikbaarheid van leraren en met hun basisopleiding, lijkt het implementeren van deze lessen de beste keuze als we een samenleving willen bereiken waarin mensen gelukkig leven, in harmonie met hun omgeving.

Teeka Bhattarai, onderwijsactivist, oprichter-secretaris van het Centre for Educational Policies and Practices, Nepal.


We delen de overtuiging van Teeka en CEPP dat de natuur moet worden beschermd en behouden, en dat kinderen die op het platteland opgroeien niet vervreemd mogen raken van hun natuurlijke omgeving. Om dat idee te ondersteunen, hebben we een aantal materialen ontworpen die kindgericht zijn en waarvan we hopen dat de kinderen ze leuk zullen vinden.
We hebben een reeks groenten gebreid die veel in Nepal voorkomen, als een vrolijke manier om jonge kinderen te winnen voor het onderwerp, samen met een stoffen wandkleed over groenten en geheugenspelletjes over gezonde eetgewoonten en over de landelijke omgeving.



We hebben een aantal vertelplaten gemaakt en gelamineerd. Zowel leerkrachten als ouders kunnen ze gebruiken om met de kinderen over voedsel en landbouw te praten. De materialen zijn goedkoop, handgemaakt, duurzaam, eenvoudig en respectvol voor Nepalese culturen. Ze kunnen ook in Nepal gemaakt worden en helpen om een gelukkige schoolomgeving te creëren.
We hebben een set gemaakt voor de scholen van Jutepani, Hakpara, Simras in Sindhuli District, Kalidevi (de locatie van de Post School in het dorp Chapp, Makwanpur District), en een set voor het CEPP-kantoor, om als inspiratiebron te dienenvoor het team. We hebben ook een set gemaakt voor de Brick Children School.



Het liefste zouden we het speelgoed en het lesmateriaal introduceren in lerarenopleidingen in deze dorpen, maar omwille van Covid19 zullen we waarschijnlijk heel geduldig moeten zijn ... In de tussentijd hopen we dat dit educatieve materiaal snel Nepal kan bereiken, zodat het CEPP-medewerkers kan motiveren en wij op onze beurt geïnspireerd worden door hun ideeën en initiatieven.

Paul Beké en Carine Verleye

Als je de inspanningen van CEPP wil steunen, dan wordt je gift op de Bikas-rekening 32 2200 7878 0002 zeer gewaardeerd. Vermeld aub ‘Van school tot school’. Bedankt voor je interesse en solidariteit!



November 2020

De algemene situatie (van het onderwijs) in Nepal is zorgwekkend.

De maatregelen van de nationale overheid tegenover Covid 19 zijn onsamenhangend en ontoereikend. Informatie bereikt de verarmde bevolkingsgroepen en de minderheden op het platteland niet.
Die situatie is ook tekenend voor de houding tegenover het onderwijs. Vroeger was het onderwijs een lokale verantwoordelijkheid, wat soms tot corruptie leidde, maar er was toch betrokkenheid van de plaatselijke gemeenschap. Onder de maoïsten bepaalde de centrale overheid in Kathmandu alles: benoemingen, ‘leerplicht’, leerstof, examens… Het regende politieke benoemingen en op het afgelegen platteland was er geen controle meer op de kwaliteit. Dat systeem bleek niet houdbaar. Sinds vorig jaar is het onderwijs ‘hervormd’: de plaatselijke overheden mogen meer en meer zelf beslissingen nemen, maar ze zijn niet overal even betrokken, bekwaam of voorbereid.
Tijdens Covid 19 heeft Kathmandu de verantwoordelijkheid voor het onderwijs vrijwel volledig doorgeschoven naar de lokale besturen.
Daardoor zijn de verschillen ten top gedreven, tussen staatsonderwijs en privé-onderwijs, onderwijs in de Kathmanduvallei en onderwijs op het platteland, en tussen arm en rijk.
De algemene richtlijnen van de centrale overheid naar de lokale besturen toe zijn: een evolutie naar English-medium schools (terwijl veel leraren op het platteland geen Engels kennen, zelfs geen Nepali naar behoren) en ‘distance learning’ (terwijl in de meerderheid van de scholen niet één computer aanwezig is, en in de gezinnen al helemaal geen).

Werken onder Covid 19 is voor CEPP een moeilijke opdracht.

Ofwel is er een lockdown en zitten de field workers van het Centre for Educational Policies and Practices vast in het werkgebied, ofwel zijn ze in Kathmandu en kunnen ze de scholen op het platteland niet bereiken.
In hoeverre ze ter plaatse kunnen samenwerken met de onderwijsmensen, hangt helemaal af van de motivatie en bereidheid van die mensen, en is dus sterk verschillend van school tot school.

In Sindhuli en Makwanpur District in Inner Terai (de overgang tussen laagvlakte en gebergte, ten zuiden van Kathmandu), gingen de scholen in oktober bijna opnieuw open. Toen werden 60 leraren getest, en 8 van hen bleken positief! Het heropenen van de scholen laat dus nog op zich wachten. Nochtans zouden de dorpen veiliger zijn dan de steden. Momenteel overheerst de onzekerheid, maar in Inner Terai wordt onderwijs naar de essentie teruggebracht...

Dag aan dag!

CEPP kon alle scholen met wie de organisatie samenwerkt bereiken. Dat zijn er meer dan dertig!

In vijf scholen organiseerde CEPP een vormingsactiviteit voor de School Management Committees, een soort verruimde ouderraad, waarin ook leraars zetelen, en mensen uit het dorp die begaan zijn met onderwijs. CEPP veldwerkers Amit (foto genomen in Shree Primary School, Jutepani), Bir Bahadur en Bishnu (foto genomen in Janjyoti Basic School Hakpara) bespreken met hen de rechten en plichten van de SMCs, de impact van Covid 19 op de (scholing van de) kinderen en de maatregelen ter bescherming tegen de pandemie. Hoe kunnen de leerkrachten in deze omstandigheden de leerlingen en hun ouders motiveren? Hoe kunnen ouders het onderwijs ondersteunen?

De scholen mogen dan al gesloten zijn, toch kon CEPP tot nu toe samen met leerkrachten en ouders zeven klaslokalen kindgericht inrichten, in vijf verschillende scholen. De muurschilderingen gaan over de leefwereld van de kinderen.

Als de school gesloten is, dan komt de leerkracht wel naar je toe! Leerkracht Panchee (van Hakpara) geeft elke dag in openlucht. Haar toewijding is ontroerend. Ouders en een buurmeisje kijken geïnteresseerd toe…

In Chapp, Makwanpur District, is de school gesloten. De leraars wonen verder weg en komen niet naar het dorp. De ouders stellen hun huis open voor onderwijs aan kleine groepjes kinderen (cluster teaching). Sani, motivator van CEPP, komt uit Raigaon maar woont nu in het dorp en leeft samen met de gemeenschap. Ze gaat op huisbezoek om met de ouders te spreken over onderwijs. De ouders stellen hun huis ter beschikking, of een stuk land. Sani geeft elke week 2 tot 3 uur les aan 7 verschillende clusters. Sani heeft geen pedagogische opleiding genoten, maar is één en al motivatie en kracht. Het hele dorp rekent op haar.

Amit, Bir Bahadur, Sani, Michael, Bishnu, Panchee en de andere CEPP medewerkers en leerkrachten zijn de stille helden en heldinnen van het onderwijs in Nepal, samen met zovele ouders… Het zijn de mensen, hun toewijding en motivatie, hun kracht en enthousiasme, die ervoor zorgen dat de kinderen toch nog een vorm van onderwijs krijgen. Dag na dag!
Laten we hen blijven aanmoedigen en ondersteunen!

Daar kan u ook toe bijdragen op rekening nummer BE32 2200 7878 0002 van Bikas vzw, met als vermelding ‘Van School tot School’. Dankuwel voor uw interesse en om dit artikel over het Centre for Educational Policies and Practices te lezen!

Paul Beké en Carine Verleye

‘Dhanyabad’

Al van bij het begin, in 2008, ondersteunt het Sint Vincentius Instituut, een secundaire school in Gijzegem, Oost-Vlaanderen, het project ‘Van School tot School’. Elk jaar in oktober, op World Teacher’s Day, voeren zij actie rond het recht op kwaliteitsvol onderwijs, ook en vooral in Nepal. Hartelijk dank aan alle leerlingen en leerkrachten voor hun bijdrage van 460 euro! Ook de Bond van Oudleerkrachten en Oudleerlingen van het SVI steunen ons project jaar na jaar!



[ Eerder gepubliceerd ]

Augustus 2020
April 2020
Januari 2020
November 2019
Augustus 2019
Januari 2019
November 2018
Augustus 2018
April 2018
Januari 2018
October 2017
Juli 2017
April 2017
Januari 2017
October 2016
Juli 2016
Januari 2016