Van School tot School - Ketaa keti, of is het keti ketaa?

(Jongens en meisjes, of is het meisjes en jongens?)

Over emancipatie in het werkveld van CEPP

CEPP, het Centre for Educational Policies and Practices, wil in afgelegen en achtergestelde dorpen het (gratis) staatsonderwijs verbeteren, leraren waarderen en motiveren, ouders informeren rond het belang van onderwijs en rond hun rechten, en het (onderwijs)beleid in heel Nepal beïnvloeden.
Hun motto is ‘Education is a Light’ en ze gaan ervan uit dat onderwijs ongelijkheid tegengaat.
Zij begeleiden 33 scholen in Inner Terai, de overgang tussen de laagvlakte in het zuiden en het laaggebergte, een gebied vol etnische minderheden die in de overwegend hindoeïstische maatschappij dikwijls uit de boot vallen omdat zij onderaan het kastensysteem staan.
Ze begeleiden ook 11 scholen in Dolakha District, aan de grens met Tibet, een streek die erg getroffen is door de aardbeving van 2015, zowel materieel als psychologisch (veel trauma).

Gendergelijkheid en emancipatie zijn nergens ter wereld een evidentie, ook niet in Nepal.

Discussie binnen het School Management Committee

We vroegen aan CEPP of er binnen hun werking aandacht is voor emancipatie:

“We zijn ons bewust van de genderverschillen in de maatschappij en in de scholen. We hebben ervoor gekozen om in het onderwijs te werken omdat we onderwijs beschouwen als ‘a great equalizer of the conditions of people’: onderwijs zorgt voor meer gelijkheid in de levensomstandigheden van mensen.

Eén van de belangrijkste activiteiten die we organiseren is nog steeds de samenkomst van de moeders van de kinderen, per klas, één keer per maand. We schatten hun rol naar waarde, vooral in het vormen van het gedrag van de kinderen. We appreciëren niet alleen hun zorg voor de kinderen.
De Mother Groups zijn een ‘zijtak’ van de SMCs, de School Management Commitees en zijn een zeer krachtige vorm van participatie in deze overheidsscholen op het platteland. Het onderwijs is hier gratis, in tegenstelling tot de vaak heel dure privéscholen die je in steden ook vindt. Moeders zijn erg betrokken bij de opvoeding en het onderwijs van hun kinderen en ze worden hier ook gehoord. Het is een vorm van organiseren van vrouwen onderling, zo komen ze met elkaar in contact rond beleidsvoering in de lokale gemeenschap. Ze nemen spontaan initiatieven op, zoals de aanleg van een natuurlijke omheining van bamboe, rond de speelplaats, aangevuld met lokale planten.

We organiseren ook samenkomsten en verkennende vergaderingen met vrouwelijke leerkrachten – over hoe ze zorg kunnen dragen voor zichzelf, meer zelfvertrouwen kunnen ontwikkelen en zich kunnen handhaven tegenover de mannen wanneer die geneigd zijn op hen neer te kijken en zich dominant op te stellen.

Teacher training. Rechts in beeld is Bishnu Chepang, CEPPverantwoordelijke
in Makwanpur District


Natuurlijk omvat de inhoud van CEPP trainings ook hoe een leraar inclusie kan bevorderen, ook rond gender en harmonie in de klas.
Binnen Nepalese klassen kunnen verschillende (voor buitenlandse mensen moeilijker te detecteren) breuklijnen lopen: tussen arme / minder arme kinderen, tussen jongens en meisjes, tussen kinderen van verschillende sociale klassen / kasten enz. Meisjes durven soms geen goed antwoord te geven om de jongens niet te schofferen, leraren kunnen minder positief staan tegenover kastenloze kinderen of kinderen van etnische minderheden… Wij werken aan bewustmaking op dat vlak, vaak op een heel praktische manier, bv door trainings rond voorlichting, relationele vorming, het maken van maandverband… Menstruatie is bij sommige groepen een taboe, meisjes worden in die periode soms zelf geïsoleerd (hoewel dat wettelijk verboden is).
Wij houden vergaderingen en vormingen met de vrouwelijke leden van de School Management Committees, over hoe zij een verschil kunnen maken in schoolvergaderingen en een standpunt kunnen innemen vanuit gender perspectief, bijvoorbeeld door te investeren in de bouw van toiletten, ipv muren te bouwen rond een schoolterrein. Het is nog niet verplicht maar we werken met de scholen al rond gender-vriendelijke criteria, ontwikkeld door de overheid.

De School Management Committees zijn een belangrijk lokaal inspraakorgaan in de scholen. Ze bestaan uit directie, een aantal leraren, een aantal ouders, en andere mensen uit het dorp die begaan zijn met de plaatselijke school. Ze komen regelmatig samen om praktische zaken te bespreken en de kwaliteit van het gegeven onderwijs en de infrastructuur te bewaken. In veel Nepalese schooltjes (én dorpen) zijn toiletten nieuw, er zijn er (te) weinig en ze bieden geen privacy. Binnen de Nepalese cultuur is het proper houden van toiletten werk waarop neergekeken wordt. Het bouwen van een muur rond een school is een statussymbool, het kost handenvol geld dat beter zou geïnvesteerd worden in de bouw van hygiënische, veilige, gescheiden toiletten.

Het is niet toevallig dat we een aantal vrouwelijke leden hebben binnen ons team: we zorgen ervoor dat er minstens één vrouw is in elk van de werkeenheden. We geven tot op een zeker niveau de voorkeur aan vrouwen.

We begeleiden ongeveer 45 scholen, in verschillende districten.
In elk van de districten is een lokaal CEPP-team werkzaam, met minstens één vrouw. Dat is een bewuste politiek. Vrouwelijke teamleden hebben immers een beter contact met moeders, meisjes, leraressen…”

CEPP’s centrale idee, geschilderd op de muur van een school


Aanvullend op de verduidelijking door Teeka Bhattarai, initiatiefnemer van CEPP, willen wij nog onze persoonlijke visie meegeven:
Vanuit onze eigen praktijkervaring (sinds 1985 in het basisonderwijs in Nepal en intensief sinds 2010 door elk jaar een vijftal trainings te geven op vraag van, in overleg met en in samenwerking met CEPP, aan gemiddeld telkens 30 andere leerkrachten uit telkens een 20tal lagere scholen op het platteland) kunnen wij aanvullen dat
- vrouwelijke leerkrachten aanvankelijk op de achtergrond willen blijven maar door aanmoediging en waardering snel steeds meer inbreng hebben, heel creatief en doordacht waardoor ze het respect verwerven van de mannelijke leerkrachten in de groep…
- de houding van ouders tegenover hun dochters verandert: CEPP bespreekt met de ouders heel praktische zaken, vb dat dochters evenveel nut hebben van een boekentas als zonen, dat dochters betere overlevingskansen hebben voor henzelf (en hun kinderen) als ze meer scholing kregen, dat de rok van het schooluniform niet zo praktisch is voor kinderen die lange afstanden afleggen langs slechte paden (vb in de moesson) en ze onder de rok een lange broek mogen dragen (de traditionele kledij is trouwens voor meisjes een losse lange broek met tuniek)…
- de luisterende en waarderende houding van de CEPP staff de leerkrachten en moeders bekrachtigt…
- CEPP aan zijn eigen teamleden vorming biedt rond gender equality.

Omdat beelden meer zeggen dan woorden en omdat ‘actions speak louder than words’ stuurde CEPP ons ook nog twee filmfragmenten door die op de Nepalese televisie vertoond werden en een beeld geven van hun werking.

https://www.youtube.com/watch?v=zavNVrFPc4c

Het programma start met een introductie door een nieuwslezer, gevolgd door beelden van Debahit Primary School in Raigaon in Makwanpur District, zo’n vier jaar geleden, - vóór de samenwerking met CEPP. De toestand was typisch voor Nepalese lagere scholen: geen didactische materialen, geen aantrekkingskracht van het onderwijs, de kinderen blijven weg omdat ze niets leren.

Ondertussen is er veel veranderd: de klassen vol leerlingen zijn aantrekkelijk, de kinderen worden onderwezen op een interessante, vriendelijke, kindgerichte manier – nochtans gaat het om dezelfde plaats, dezelfde leerkrachten, dezelfde leerlingen. Directrice Sunita Lama maakte van de school een voorbeeld voor de regio. Dit is de school waar de Mother Groups zorgden voor een natuurlijke omheining, waar studenten van Artevelde Hogeschool een input gaven in verband met de inrichting en pedagogische aankleding van de klassen.
CEPP toonde de leraren films rond goede praktijkvoorbeelden in andere scholen, ook in het buurland India, gaf hen de mogelijkheid om goed functionerende scholen te bezoeken, waardeerde hun toewijding… Opvallend is het enthousiasme en het zelfvertrouwen dat leerkracht Bimala uitstraalt, de ordelijkheid van het klasje…
Sunita Lama legt uit hoe het observeren van andere scholen haar motiveerde en hoe leraren vast van plan waren om het verschil te maken en ook ouders bij de werking van de school gingen betrekken.
De volgende 12 minuten zijn een gesprek over ons programma met de leraressen: hun rol, hun problemen, hoe moeilijk het is om te beseffen hoe belangrijk ze zijn en hoe ze kunnen omgaan met het mannelijke overwicht in school en maatschappij enz.
Deze vrouwen geworden zijn, ook verbaal. Een bijkomend gegeven is dat veel van hun mannen in het buitenland werken (Qatar, Dubai, Japan enz) en zij dus zelfstandig voor het gezin instaan, voor het huishouden, de arbeid op het land, hun beroep… Dat blijkt ook emanciperend, ze werken ook meer onder elkaar samen.

Het tweede televisiefragment (vanaf minuut 17) toont de heropbouw van Dolakha District. Ook in de wegenaanleg zijn veel vrouwen aan het werk…
Het is opvallend hoeveel in Nepal gepalaverd wordt! En hoe het toch meestal mannen zijn die in meer ‘leidinggevende’ functies het woord nemen. Zelf praten wij heel weinig in de vormingen die we in samenwerking met CEPP geven, want complexe ideeën kunnen we in het Nepali niet verwoorden, en Engels is voor hen een barrière. Onze eigen vormingen zijn heel praktisch…
Deze link geeft een idee: https://bikas.org/node/142
Toch merken we een grote evolutie in de houding van de vrouwelijke leerkrachten in de schoolteams: ze zijn assertiever geworden, hun cultureel gebonden ‘verlegenheid’ is verminderd, ze nemen meer initiatief…

Een beeld van de werking van CEPP en van hun aandacht voor meisjes onder de leerlingen en voor vrouwelijke leerkrachten vind je hier:
https://bikas.org/node/89
De foto’s zijn van CEPP medewerkers, de commentaren zijn samen met Teeka Bhattarai geschreven.

We hopen dat we met deze toelichtingen konden duidelijk maken wat de werking van CEPP inhoudt en hoeveel aandacht vrouwenrechten hier ook krijgen.

Wil je de initiatieven van CEPP steunen? Dan kan dat door een bijdrage op de rekening van BIKAS: BE32 2200 7878 0002, met als vermelding ‘Vrienden van Paul en Carine’ of ‘Van school tot school’.
Met dank aan Zonta International, afdeling Aalst, dat ons elk jaar financieel ondersteunt. De vrijwilligers van Zonta zetten zich zowel op regionaal als op internationaal vlak in om de situatie van vrouwen te verbeteren. Zij vroegen ons op welke manier CEPP bijdraagt aan vrouwenemancipatie en inspireerden ons daardoor voor dit artikel.

Aan iedereen heel hartelijk dank!

Paul Beké en Carine Verleye

Als u dit project wil steunen, dan is uw bijdrage erg welkom op het rekeningnummer BE 32 2200 7878 0002 van BIKAS vzw, met als vermelding ‘Vrienden van Paul en Carine’.

[ Eerder gepubliceerd ]

October 2017
Juli 2017
April 2017
Januari 2017
October 2016
Juli 2016
Januari 2016